Klinisch bewezen veranderingen in het DNA van de mitochondriën, mtDNA, komen weinig voor bij ME

Het gaat hier om een artikel van BMC Medical Genetics van maart 2017 dat een studie betreft van prof. Julia Newton et al, maar het is te interessant om niet te bespreken.

Mitochondriën zijn de energiefabriekjes in de cellen. DNA is een macromolecule die fungeert als belangrijkste drager van erfelijke informatie. mtDNA is het DNA van mitochondriën.

mec-site mini treinwagon 

Achtergrond

 De uitputting van ME-patiënten verdwijnt niet door slaap of rust. Er zijn wel verschillen in hoe patiënten herstellen van inspanning. Er zijn patiënten die slecht herstellen van verzuring en na herhaalde inspanning. Andere onderzoeken toonden aanvullende kenmerken aan die een specifiek inspanningsgerelateerd gebrek suggereerden. Dit wijst in de richting van een mitochondriale stoornis bij ME. Andere publicaties hebben gesuggereerd dat de variatie in het mitochondriaal DNA belangrijk is bij het verloop van ME. Symptomen van mitochondriale ziektes en ME overlappen vaak, wat tot verwarring kan leiden en het zou dus kunnen dat sommige ME-patiënten mtDNA-mutaties hebben.

Klinisch bewezen mtDNA mutaties zijn een belangrijke oorzaak van geërfde neuromusculair ziektes die zich vaak als multisysteemziektes presenteren. Uitputting komt voor bij patiënten met mitochondriale ziektes. Bij de meeste ziekteverwekkende mtDNA-mutaties komen 2 populaties mtDNA naast elkaar voor (heteroplasmie) in weefsels en cellen van patiënten, het gemuteerde mtDNA en het normale  mtDNA.

Als van het gemuteerde mtDNA meer dan 60% aanwezig is, kan het tot een biochemisch defect leiden. De verschillen per patiënt zijn deels gerelateerd aan de (mate van) aanwezigheid van de verschillende populaties mtDNA in de aangedane weefsels, maar ook aan de specifieke mtDNA-mutatie en andere factoren die tot variatie leiden. Het is onbekend of klinisch bewezen geringe mtDNA-mutaties, die geen klinisch waarneembare mitochondriale ziekte kunnen veroorzaken, een risicofactor  kunnen zijn voor een bijzonder complexe ziekte of dat ze het verloop van een ziekte kunnen veranderen.

Om te onderzoeken of ME-patiënten klinisch aantoonbare mtDNA-mutaties hebben, boven of onder de 60% drempel, is het hele mitochondriaal genoom van 93 ME-patiënten in kaart gebracht. Het betrof twee  goed gekarakteriseerde patiëntengroepen (Fukuda criteria), een (52 personen) uit Noordoost Engeland en een uit de Noordwestelijke provincie van Zuid-Afrika (41 personen). Gemiddelde leeftijd bijna 43 jaar. Patiënten met andere oorzaken van uitputting en depressie werden uitgesloten.

mec-site mini treinwagon

Methode 

Het totale DNA werd uit bloedmonsters gehaald, en met een Ion Torrent Personal Genome Machine in kaart gebracht. Tegenwoordig kan op meer dan 200 plekken naar mtDNA-mutaties gezocht worden.

mec-site mini treinwagon

Resultaten

Men vergeleek mtDNA-varianten bij ME-patiënten met een lijst  van mtDNA-varianten die gerapporteerd zijn als ziekteverwekkend of met ziekte geassocieerd zijn. Varianten op die lijst die overeen leken te komen met de varianten bij ME-patiënten werden geëvalueerd aan de hand van bestaande literatuur en met toepassing van geaccepteerde criteria om het bewijs van ziekteverwekkend zijn vast te stellen en zo te verzekeren dat die varianten als bewezen mtDNA-mutaties geclassificeerd kunnen worden. Alle gevonden mutaties hadden een te laag niveau om ziekteverwekkend te kunnen zijn. Er werd dus geen enkele klinisch bewezen ziekteverwekkende mtDNA-mutatie gevonden. Die zijn dus niet de oorzaak van ME. Het zal niet gauw voorkomen dat iemand met een klinisch bewezen mtDNA-mutatie vervolgens een onjuiste ME-diagnose krijgt.

mec-site mini treinwagon

Discussie

In dit onderzoek werd bloed getest. Maar het is bekend dat de heteroplasmieniveaus van mtDNA-mutaties in weefsel kunnen variëren. Ook bloedwaarden veranderen naarmate je ouder wordt. Voor een bepaalde mutatie zijn urine-epitheelcellen misschien een betere indicator voor het niveau van mutaties in de skeletspieren. Maar de afwezigheid van bewijs voor de aanwezigheid van klinisch bewezen  mtDNA-mutaties in de onderzochte 93 patiënten zou het verzamelen van aanvullend weefsel niet kunnen rechtvaardigen, vooral niet het verzamelen van skeletspierweefsel met een biopsie.

Uit de cijfers blijkt ook dat ME geen erfelijke mtDNA-mutatie ziekte is. Het onderzoek sluit niet uit dat er een bepaalde mtDNA-populatie variatie is die mensen vatbaarder maakt voor ME. MtDNA-variatie is al gekoppeld aan andere complexe ziektes als bijvoorbeeld MS, waar uitputting  ook deel uitmaakt van de klinische presentatie. Als de mogelijkheid dat mtDNA-mutatie een rol speelt bij de vatbaarheid voor en het verloop van ME onderzocht gaat worden, zijn alternatieve modellen nodig, zoals het bestuderen van de totale aantallen mtDNA-mutaties en het nog omstreden haplogroepmodel dat ervan uitgaat dat een groep (deeltjes van) chromosomen gezamenlijk van één voorouder is geërfd. Om een doorbraak te bereiken in het begrijpen van de erfelijkheid van deze complexe ziekte is een veel groter onderzoek nodig om de genen en routepaden die anders zijn bij ME-patiënten te ontdekken. Daarna kan aan behandeling ervan gewerkt worden.

mec-site mini treinwagon

Conclusie

Het onderzoek ondersteunt de opvatting dat ME niet beschouwd moet worden als een ziekte veroorzaakt door een mtDNA-mutatie al zou het, heel zeldzaam, wel kunnen. Dit heeft gevolgen voor behandelmogelijkheden, klinische observatie en controle van ME-patiënten.

mec-site mini treinwagon

Noot van ME Centraal: Er is hier alleen gekeken naar het mtDNA, dat is niet je complete DNA. Een DNA-test om te bewijzen dat je ME hebt, heeft voorlopig (nog) geen zin. Maar als je héél slecht medicatie verdraagt, is het in sommige ziekenhuizen in Nederland al mogelijk om je DNA – beperkt – te onderzoeken met het oog op medicatie. Mogelijk  wordt dan aangetoond waarom je bepaalde medicatie niet verdraagt. Dat kan je een hoop ellende (en geld) besparen en artsen helpen je medicatie voor te schrijven die je wel verdraagt en die wel werkt.

Als een specialist het onderzoek voorschrijft, vergoedt de zorgverzekeraar, mits je je eigen risico al hebt ‘verbruikt’. DNA-onderzoek wordt sowieso steeds goedkoper, maar als je met ‘zomaar’ een test aan komt dragen, kijken de artsen er waarschijnlijk niet eens naar….

Bron: BMC Medical Genetics
auteurs: Elizna M. SchoemanFrancois H. Van Der WesthuizenElardus ErasmusEtresia van DykCharlotte V. Y. KnowlesShereen Al-AliWan-Fai NgRobert W. TaylorJulia L. Newton and Joanna L. Elson

vertaling en bewerking: ME Centraal
zie ook de beknopte weergave op FB

afbeelding: mtDNA, bron Genetics Home Reference – NIH

 

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s